Karşı-arşiv, kurum-dışı, bağımsız ve otonom bir bellek ve bilgi alanıdır. Devletin, akademinin, müzenin ya da piyasa temelli kültür kurumlarının denetim, hiyerarşi ve temsil rejimlerinin dışında konumlanır. Üretim, dolaşım ve anlamlandırma süreçlerini özellikle feminist, queer ve post-kolonyal arşiv yazını çerçevesinde kolektif ve aktivist pratikler üzerinden kurar. Yöntem ve ilkelerini kendisi belirler. Arşivleme eylemini hak temelli ve politik bir müdahale olarak ele alır. Boşluklara, sessizliklere ve duygulanımlara odaklanır.Kaynak Önerileri: Derrida, Jacques. Archive Fever: A Freudian Impression. Translated by Eric Prenowitz. Chicago: University of Chicago Press, 1996.Enwezor, Okwui. Archive Fever: Photography between History and the Monument. Göttingen: Steidl, 2008.Alsaden, Amin. “The Counter-Archive: Eluding the Erasures of Iraq’s Successive Wars.” The American Archivist 86, no. 2 (2023): 419–435.

Bakım emeği, bireysel ve toplumsal yaşamın sürdürülebilirliği için harcanan zihinsel, duygusal ve fiziksel mesainin bütünüdür. Bu kavram, feminist kuramcıların vurguladığı gibi ev içi görünmez işlerden piyasadaki ücretli bakım hizmetlerine kadar uzanan geniş bir yelpazede üstlenilen külfeti temsil eder. Tarihsel olarak çoğunlukla kadınların karşılıksız emeği üzerine inşa edilen bu süreç, ekonomik değerden yoksun bırakılarak güvencesiz ve görünmez bırakılanlar için bir 'politik mücadele' alanıdır. Bakım emeği, hane içindeki destek faaliyetlerinin yanı sıra, toplumun varlığını mümkün kılan altyapısal emeği ve bu emeğin hak ettiği toplumsal adalet arayışını kapsar.Kaynak Önerileri:Ukeles, Mierle Laderman. "Manifesto for Maintenance Art 1969!". Queens Museum.The Care Collective, Bakım Emeği Manifestosu: Karşılıklı Bağımlılık Siyaseti, çev. Gülnur Acar Savran (İstanbul: Dipnot Yayınları, 2021)Fraser, Nancy. "Crisis of Care? On the Social-Reproductive Contradictions of Contemporary Capitalism." İçinde Social Reproduction Theory: Remapping Class, Recentering Oppression, hazırlayan Tithi Bhattacharya, 21–36. Londra: Pluto Press, 2017.Paula England, "Emerging Theories of Care Work," Annual Review of Sociology 31 (2005): 381-399.Federici, Silvia. Dünyayı Yeniden Efsunlamak: Müşterekler Siyaseti ve Feminizm. Çeviren Ebru Kılıç, İstanbul: Sel Yayıncılık, 2023.

Dayanışma pratikleri, kriz, eşitsizlik ve dışlanma koşullarında kolektif varoluşu mümkün kılan, çoğu zaman otonom örgütlenme biçimleridir. Hiyerarşik olmayan, yatay ilişkiler üzerinden kurulur; bakım, karşılıklılık ve ortak sorumluluk ilkelerine dayanır. Feminist, queer ve post-kolonyal yaklaşımlar çerçevesinde, görünmeyen emekleri ve marjinalleştirilen deneyimleri merkeze alır. Dayanışmaya yalnızca bir destek biçimi değil, aynı zamanda politik bir müdahale ve dönüştürücü bir pratik olarak bakmayı vurgular.Kaynak Önerileri: Federici, Silvia. Re-enchanting the World: Feminism and the Politics of the Commons. pm Press, 2018.Spade, Dean. Mutual aid: Building solidarity during this crisis (and the next). Verso Books, 2020.Graziano, Valeria, Marcell Mars, and Tomislav Medak. "Pirate Care." (2020).

Hayatta kalma becerileri, güvencesizlik, toplumsal dışlanma ve yapısal eşitsizlik koşullarında yaşamı ve üretimi sürdürebilmek için geliştirilen bireysel ve kolektif yöntemleri ifade eder. Bu kavram, yalnızca ekonomik geçim yollarını değil; heteronormatif düzen, politik baskı ve geleceksizlik hissi içinde var olabilme pratiklerini de kapsar. Hayatta kalmak, bugünü sürdürmenin ötesinde, geleceği tahayyül edebilme kapasitesini korumak ve başka yaşam biçimlerini kolektif olarak kurabilmektir. Özellikle sanat alanında, görünmez emek, politik aktivizm ve piyasa dışı üretim biçimleri içinde gelişen dayanışma ağları, müşterekler ve alternatif varoluş pratikleri bu stratejilerin temelini oluşturur.Kaynak Önerileri:Bellini, Andrea, and Göksu Kunak, eds. Artists' Survival Kit. Centre d'Art Contemporain Genève, 2023.Guy Standing. The Precariat: The New Dangerous Class. London: Bloomsbury Academic, 2011.José Esteban Muñoz. Cruising Utopia: The Then and There of Queer Futurity. New York: New York University Press, 2009.

Sanat üretimini tekil bir sanatçı eylemi olmaktan çıkararak izleyici, katılımcı ve farklı toplulukların deneyim, bilgi ve emeğini sürece dahil eden; nesneden çok süreç, ilişki ve ortak anlam üretimine odaklanan çağdaş bir sanat yaklaşımıdır. Karar alma, üretim ve yorumlama aşamalarını paylaşmayı hedefler; sosyal bağ kurma, güçlenme, diyalog ve karşılaşma alanları yaratmayı önemser. Çoğu zaman atölye, performans, müdahale ve işbirlikçi projeler aracılığıyla, sanat ile gündelik hayat arasındaki sınırları geçirgen kılar.Kaynak önerileri: Bishop, Claire. Artificial hells: Participatory art and the politics of spectatorship. Verso books, 2023.Bruguera, T., Sanromán, L., Kantor, S., Phelan, P., Kester, G. H., Lacy, S., Reed, I. M., & Falconi, J. L. (2018a). Tania Bruguera: Talking to power = hablándole al poder. Yerba Buena Center for the Arts.

Malzeme, kendi maddeselliği, direnci, dokusu ve etkileme kapasitesiyle anlamın oluşumuna katılır; güncel sanat pratiğinde, fiziksel sınırları aşarak düşünsel bir zemine yerleşir. Çağa özgü hızlı dolaşımı dayatan iletişim ağlarına rağmen yavaşlamanın ve dokunarak anlamlandırmanın önemini gösterir. Malzeme, canlı ve etkileşim halindedir; yalnızca biçim verilen edilgen bir yüzey değil, özneyi harekete geçirebilen ve üretim sürecine dahil olan dinamik bir bileşendir. Sanatçı ile malzeme arasındaki ilişki tek yönlü değildir; üretim sırasında özne ve nesnenin konumları sürekli yer değiştirir, birbirini dönüştürür. Kavramsal, tarihsel ve politik bağlamıyla birlikte oluşan anlam üretme becerisiyle malzeme, sanatçının emeğinden, ellerinden ve zihninden geçen güzergahta form kazanırken, aynı zamanda bu güzergâhı yeniden şekillendirir.Kaynak Önerileri: Barad, K. (2007). Meeting the universe halfway: quantum physics and the entanglement of matter and meaning. NC:Duke University Press. Carter, P. (2004). Material Thinking: The Theory and Practice of Creative Research. Melbourne: Melbourne University Press. Ingold, T. (2011). Redrawing Anthropology: Materials, Movements, Lines. Surrey: Ashgate Publishing. Latour, Bruno. (2004). Politics of Nature: How to Bring the Sciences into Democracy. Cambridge, MA: Harvard University Press. Polanyi, M. (1966). The Tacit Dimension. New York: Doubleday & Company Inc.

Otonomi; tahakküm, bağımlılık ve dayatılmış otorite ilişkilerinin ötesinde yaşamı kolektif olarak örgütleyebilme kapasitesini ifade eder. Bireysel bir “kendine yeterlilik”ten ziyade, bakım emeği, birlikte karar alma ve özgürlüğün maddi ve toplumsal koşullarını ortaklaşa yaratma yetisini tanımlar. Otonomi; kapitalizm, sömürgecilik, patriyarka ve devlet kontrolü gibi sistemlere karşı bakım, direniş ve dayanışma pratikleri aracılığıyla ortaya çıkar.Okuma Önerileri: CounterPower. Organizing for Autonomy: History, Theory, and Strategy for Collective Liberation.James C. Scott. The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia. New Haven, CT: Yale University Press, 2009.Tan, Pelin, Özge Çelikaslan, and Alper Sen, eds. Autonomous archiving. dpr-barcelona, 2016.